Zwarte middenklasse ontfermt zich over Ferguson

Achteraf bezien logisch dat juist vanuit Ferguson een nationale protest beweging op gang kwam naar aanleiding van de dood van de ongewapende zwarte tiener Michael Brown. Afgelopen week waren in maar liefst 170 steden protestacties. Van Los Angeles tot New York en Boston. Een veenbrand woedde door Amerika. Gemeten in aantal protest locaties is de huidige protestbeweging veel omvangrijker dan de rassenrellen uit de lange hete “freedom” zomers van de jaren zestig.

De fatale schietpartij vond ook nu plaats in de verzengende hitte van de zomer en wel op 9 augustus. Veel jongeren zijn tot laat op straat. Het zijn de hete dagen van lauwe wijn en gesmolten asfalt. Van spontane samenkomsten in de buitenlucht.

In Ferguson heerst een massale werkloosheid. Twintig procent van de inwoners leeft onder de armoedegrens. De kloof met de gehate politie is groot. Van de 53 agenten zijn er 50 blank terwijl verreweg de meeste bewoners zwart zijn. Terwijl in West-Europa een agent in de eerste plaats een buurtagent is die met zijn vele contacten diep verankerd is in de plaatselijke gemeenschap is de agent in Ferguson een afstandelijk orde handhaver die als het ‘spannend’ wordt in een handomdraai verandert in een pseudo-militair. In de volksmond ook wel ‘een Rambo diender’ genoemd. Het speciale overheidsprogramma 1033 zorgt ervoor dat ook kleine politiekorpsen massaal overtollig Amerikaans oorlogsspul uit Afghanistan en Irak kunnen aanschaffen. Veel agenten wonen ook ver weg in blanke buurten. Zo wordt de politie een anonieme vertegenwoordiger van de macht.

Als een ongewapende, zwarte jongeman wordt doodgeschoten, zijn de conclusies gauw getrokken. In de Amerikaanse wetgeving heeft een agent die zich onveilig voelt, veel speelruimte om zijn wapen te gebruiken. Rechtszaak na rechtszaak bewijst dat diens getuigenis leidend is voor een onderzoeksjury oftewel grand jury. De jury in Ferguson bestond grotendeels uit blanken wat ook olie op het vuur gooide. Het deed allemaal denken aan overwegend blanke jury’s in geruchtmakende rechtszaken als die van O.J. Simpson en Rodney King.

Er vinden jaarlijks bijna vijfhonderd van dit soort schietincidenten plaats in de Verenigde Staten. Een land als Japan kwam vergelijkenderwijs het afgelopen jaar uit op nul. De politie trekt juridisch gezien vrijwel altijd aan het langste eind. Dat wekt bevreemding. En al helemaal bij zwarte Amerikanen.

Een eeuw geleden zou er geen sprake zijn geweest van grootschalig protest. Tot aan lynchpartijen aan toe: de zwarte gemeenschap had het onrecht maar te accepteren. Maar sinds de doorbraak van de burgerrechten beweging in de jaren zestig is een flinke zwarte middenklasse ontstaan die zo’n 40 procent van de zwarte bevolking beslaat. Deze goed opgeleide middenklassers zijn kritisch, ongeduldig en organiseren het verzet dat al lang niet meer in handen is van uitsluitend de traditionele kerken.

Met gebruik van sociale media zijn er de afgelopen dagen een ongekend aantal demonstraties georganiseerd. Het is onzin om de media de schuld te geven van alle onrust. De media leggen structurele wantoestanden bij de politie en de juridische macht vast.Waren die 24 uurs media er honderd jaar geleden maar geweest toen racistische excessen zoals lynch partijen, nog lokaal en in het geheim konden plaats vinden.

Het huidige nationale ‘Ferguson protest’ zal de komende dagen verder afnemen maar er is sprake van een open zenuw die dwars door de Amerikaanse maatschappij loopt. Bij een volgende nieuwsontwikkeling, een volgende schietpartij, kan die zo maar weer geraakt worden en zal opnieuw grote maatschappelijke onrust ontstaan. Er moeten om te beginnen hervormingen plaats vinden binnen het politie apparaat. Zij moet sowieso de diversiteit van de Amerikaanse samenleving weerspiegelen zoals dat in het leger en het zakenleven al veel meer het geval is

Met de verkiezing van Barack Obama kreeg zwart Amerika het hoogste ambt in handen. Ik was er bij op de overwinningsavond in Chicago in 2008. Historische parallellen werden getrokken. Amerika zou nu plotsklaps veranderen in een “oase van gerechtigheid” zoals dominee Martin Luther King ooit voorspelde. Obama was immers de held van zwart én blank.

De werkelijkheid is weerbarstig. Racistische vooroordelen en stereotypen zijn hardnekkig. De sociaal-economische ellende is in de nasleep van de grootste financiële crisis sinds de jaren dertig alleen maar groter geworden voor met name de zwarte werklozen die twee keer zo vaak hun baan verliezen als een blanke.

“Ferguson” is een wake-up call die nog lang zal naklinken door heel Amerika. Het kan niet anders of er zal weer een nieuw Ferguson komen. Niet alleen een schietpartij maar ook nieuwe protesten. Zwart Amerika laat het er niet meer bij zitten.

Posted in Laatste nieuws.