‘Nieuwe’ Obama na zijn Azie en Australie reis

In april van dit jaar nog presenteerde de Amerikaanse president in de Filippijnen de meer beperkte rol van de Verenigde Staten op het wereldtoneel. Hij koos voor metaforen uit de honkbalsport. Voortaan moesten Amerikanen begrijpen dat een homerun er niet meer zo in zit. ‘Wij scoren met één en twee honkslagen’. Hier en daar een succes dus in een wereld waarin macht diffuus is en gegrondvest op meerdere polen. Intellectueel heeft Obama een punt. De Verenigde Staten kan niet meer domineren zoals met name in de unipolaire wereld na 1990 toen de Sovjet-Unie als counter balance was weggevallen. Maar de president is ook een politicus en moet beseffen dat communicatie belangrijk is en ook de meer preciese uitleg over de mate waarin de macht van Amerika wat afgezakt is. Ik schrijf nadrukkelijk ‘wat’. Als je de buitenland strategie niet goed uitlegt, ontstaat al gauw het beeld van het machteloze Amerika dat welhaast in crisis is. Een machteloze papieren ‘heavy weight’ doemt op.  Dat is een spookbeeld voor de zo patriottische Amerikanen. Obama sprak tot ontsteltenis van niet alleen zijn criticasters ook al eerder van ‘leading from behind’ en kort geleden verklaarde hij geen strategie te hebben om het IS gevaar te bezweren. De president had dat beter moeten uitgeleggen, al is dat in zeer gepolariseerd politiek klimaat een hele opgave. Obama had de macht van Amerika niet zo moeten relativeren. Want al heeft Fareed Zakaria uiteraard gelijk met zijn historische opmerking over de ‘rise of the rest’  de Verenigde Staten blijven wel degelijk op tal van terreinen ‘leading’.

April lijkt nu een lange tijd geleden want Obama heeft de afgelopen week in o.a  China en Australie een ander geluid laten horen. Over de wereldeconomie zei hij dat de Verenigde Staten de afgelopen jaren meer banen hebben geproduceerd dan alle andere westerse landen bij elkaar. Anderen zouden het Amerikaanse economische model van ieder geval meer overheidsspending moeten volgen. Met de Chinese president Xi sloot Obama een in potentie, en ook onverwacht, historisch pact. Voor het eerst geven de Chinezen aan met de Amerikanen echt minder schadelijke uitstoot te willen uitstoten. Ook kwam er een handelsakkoord wat zelfs de TTIP vrijhandelsbesprekingen tussen de VS en Europa gunstig kan beinvloeden.  Op de G-20 wereldleidersconferentie in Brisbane zagen we een meer zelfverzekerde Obama die met genoegen hoorde dat de Europese vrienden Rusland meer sancties dreigen op te leggen.

Een president die als aanvoerder van zijn Democratische partij nog geen twee weken geleden een groot pak slaag kreeg, vertoont dus nu al tekenen van herstel. Maar Obama moet zijn hand niet overspelen. De Republikeinen hebben veel kritiek op het milieu akkoord met de Chinezen en grote vraagstukken als de immigratie en Keystone pijpleiding kunnen de sfeer in Washington vlot bederven.

Hoe het ook zei, juist op buitenlands terrein heeft een Amerikaanse president behoorlijk tot veel  speelruimte. Na bijna zes jaar kristalliseert de Obama doctrine van het pragmatisch internationalisme zich uit. Met name de IS strategie en de relatie met China kunnen nog voor verrassende accenten zorgen.

 

 

Posted in Laatste nieuws.