Poetin en Obama worden nog eens vrienden

Vanmorgen vroeg was de lucht pikzwart. Donder en bliksem. Maar zo’n lichtflits in deze sombere ‘helemaal geen komkommerzomer’ brengt wel even het symbolische licht in de duisternis. In Oost Oekraine wordt het met de dag weer spannender vanwege de ‘konvooikwestie’ maar laten we vandaag even kijken naar de Big Picture. Net als in het Midden Oosten is heel goed een routekaart voor de vrede op papier te schtesen. In dit geval geval zelfs met een echte kans op een compromis. Oost-Oekraine krijgt in een gefederaliseerd land nog meer autonomie,  komt niet bij de NAVO en het westen blijft Kiev economisch ondersteunen. De kans op een diplomatieke doorbraak wordt groter nu tal van internationale topdossiers schreeuwen om toenadering tussen Rusland en de VS: vooral IS en het internationaal terrorisme, de nucleaire Irankwestie en de opkomst van China. Daar liggen allemaal hogere belangen.

Even terug naar die bijzondere opmerking van president Bush destijds. Hij had Poetin in de ziel gekeken en ‘zag dat het goed was’. Aan de basis van die ontboezeming lag een gesprek ten grondslag waarin Bush vroeg waarom zijn Russische collega een kruis droeg. Poetin vertelde dat hij dit kruis beschouwde als een buitengewoon kostbaar relikwie. In de National Interest van deze week wordt nog eens uitgelegd hoe diep dat geloof bij de Russisch-orthodoxe Poetin zit en hoe angstig hij is voor extremisten. Dat zou ook een belangrijke reden zijn geweest waarom hij Kadaffi en Assad niet had willen laten vallen. Zijn angst voor instabiliteit en de opkomst van terrorisme. Natuurlijk spelen er ook andere belangen. Maar ik vind het een interessante observatie die eer beschouwing verdient.

Van Obama’s nationale veiligheidsadviseur Jim Jones hoorde ik ooit dat Obama ook een hele bijzondere kennismaking had met Poetin. Al vlot kwam de internationale positie van Rusland ter sprake. Obama vroeg iets en voor meer dan een uur gaf Poetin een bevlogen college over de grootsheid van de Russische geschiedenis en hoe zeer de Russische gevoelens waren gekwetst ten tijde van de westerse euforie na de Koude Oorlog. Obama en zijn kleine gezelschap waren verbijsterd. Het was een bizarre vertoning maar maakte wel veel duidelijk over het nieuwe Rusland.

Obama is op en top een pragmaticus. In het Midden Oosten zien we al de merkwaardige gelegenheidscoalitie ontstaan van Iran, Irak, de Koerden (Teheran stuurt na vele jaren weer adviseurs) en de Verenigde Staten. Natuurlijk, het woord coalitie is te sterk uitgedrukt maar er is een gezamenlijk belang waar de diverse actoren letterlijk voor strijden op de grond en vanuit de lucht. Met ook Amerikaanse militaire adviseurs in steeds grotere getale.

We zullen zien wat in de toekomst verscholen ligt. Veel is onzeker in een chaotische wereld. Maar het is wel het wereldbeeld dat Obama ons eerder geschetst heeft: schuivende diplomatieke panelen en ad-hoc coalities. Obama en Poetin kunnen elkaar meer nodig hebben dan velen nu beseffen. Op het internationale toneel kan vlot veel veranderen. Ja, ja, het heeft allemaal nog wel even tijd nodig maar wendbaarheid en snel handelen kenmerken de huidige diplomatieke wereld.

Posted in Laatste nieuws.