Mijn interview met de Volkskrant over Ferguson en Obama

Waarom de rellen in Ferguson voor Obama gevoeliger liggen dan Irak

Door: Irene de Zwaan − 19/08/14, 13:08
© reuters. Demonstranten in Ferguson, waar onrust is uitgebroken na de schietpartij op de zwarte tiener Michael Brown.

De rellen in Ferguson zetten Amerika op scherp. President Obama is eerder teruggekomen van vakantie en wringt zich in allerlei bochten om de situatie niet verder te doen escaleren. Het conflict brengt heel wat meer gevoelens los dan bijvoorbeeld de luchtaanvallen op Irak. Amerika-deskundige Willem Post, verbonden aan Instituut Clingendael, legt uit waarom.

  • © belga.
  • Ferguson is eigenlijk één groot Amerika. Heel veel zwarte Amerikanen kampen met dezelfde problemen als in dit kleine voorstadje.

  • © ap.
    President Obama gaf gisteren een persconferentie over de situatie in Ferguson.

Technisch gezien had Obama zijn vakantie-eiland Martha’s Vineyard, dat op vier uur vliegen van Washington ligt, niet hoeven verlaten. Zijn adviseurs waren met hem meegereisd, er kon gewoon worden vergaderd en er was high-tech materiaal aanwezig om videoboodschappen over te brengen. ‘De vakantie is een soort reis van het Witte Huis’, zegt Willem Post.

Dat Obama toch heeft besloten om vervroegd terug te keren, is volgens de Amerika-deskundige een signaal ‘dat hij de kwestie-Ferguson heel serieus neemt’.

In de toespraak die de president gisteren gaf, stonden twee onderwerpen centraal: Irak en Ferguson. Op beide plekken is het politiek onrustig, al houdt daar de vergelijking wel op. ‘Het is ergens gek dat Irak en Ferguson nu als even belangrijk worden gezien’, zegt Post. ‘Maar het valt wel te verklaren. Azië of Irak is voor veel Amerikanen heel ver weg. Vooral de intellectuele elite maakt zich daar zorgen om. De gewone zwarte Amerikanen zijn dagelijks bezig met hoe ze rond moeten komen. Dat is de rauwe werkelijkheid.’

Die werkelijkheid vertaalt zich in cijfers: meer dan twintig procent van de zwarte Amerikanen leeft op of onder de armoedegrens, 14 procent is werkloos. Dat is het dubbele van het landelijke gemiddelde. ‘Ferguson is eigenlijk één groot Amerika’, stelt Post. ‘Heel veel zwarte Amerikanen kampen met dezelfde problemen als in dit kleine voorstadje. De dood van de zwarte tiener Michael Brown was de druppel.’

  • © afp.

Regenboogpresident
Bij rassenkwesties zoals die met Brown, en eerder ook met de dood van Trayvon Martin, speelt de huidskleur van Obama onmiskenbaar een rol. Hij wordt door zijn zwarte achterban gezien als zwarte president. ‘Die verwachten nu dat hij verantwoordelijkheid neemt’, zegt Post. ‘Je moet niet vergeten dat het zijn trouwste aanhang is, 90 procent van de zwarte Amerikanen heeft op hem gestemd.’

Toch presenteert Obama zich liever niet als zwarte president. Tijdens zijn verkiezingscampagnes in 2008 en 2012 is hij bijvoorbeeld nooit in een zwarte kerk gesignaleerd. Post: ‘Hij profileert zich als regenboogpresident, een president voor alle Amerikanen. Hij wil voorkomen dat hij in een hokje wordt gedrukt.’

Het idee dat Obama geen president kan zijn vanwege zijn afkomst leeft echter in ‘bredere blanke kringen dan alleen de Tea Party’, stelt Post. ‘Dat komt voort uit latent racistische motieven’, zegt Post. ‘Obama is daardoor op zijn hoede. Hij is een gekortwiekte president en kan zich niet actiever tegen de rassenproblematiek inzetten dan hij eigenlijk zou willen.’

  • Het is aan Obama om de gevoelens onder zwarte Amerikanen te sussen.

  • © afp.

Voortvarend te werk
Nu het conflict in Ferguson dreigt te escaleren, probeert Obama zo voortvarend mogelijk te werk te gaan. Niet alleen kwam hij eerder terug van vakantie, hij heeft zijn minister van Justitie, Eric Holder, opdracht gegeven om morgen naar Ferguson af te reizen om daar te spreken met mensen die de schietpartij onderzoeken. Ook sprak hij met leden van de FBI en senatoren en gouverneurs die de staat Missouri vertegenwoordigen.

In de toespraak die Obama vannacht in het Witte Huis gaf zei hij ‘de emoties en woede’ door de dood van de tiener te begrijpen. Maar, zo voegde hij daar direct aan toe ‘plunderen, de wapens op pakken of politie aanvallen, verergert de spanningen alleen maar en veroorzaakt chaos.’ De woorden zijn weloverwogen gekozen: meelevend, maar ook met gepaste afstand. Hij wil zich niet verliezen in zijn eigen afkomst.

Prairievuur
Tot nu toe beperken de rellen zich tot Ferguson. Maar de angst leeft dat ‘het als een prairievuur op andere steden overslaat’, aldus Post. ‘Nu al zie je dat mensen uit Californië, New York en andere steden naar Ferguson afreizen om te protesteren. De geest is uit de fles. Er wordt grof militair materiaal ingezet. Het is aan Obama om de gevoelens onder zwarte Amerikanen te sussen.’

Of Obama zelf nog naar Ferguson afreist, valt te bezien. Het behoort zeker tot de opties, denkt Post. ‘Een bezoek van de president wordt achter de hand gehouden als allerlaatste optie, als de boel echt uit de hand loopt.’

Posted in Laatste nieuws.