Rusland, Oekraine en de rest van de wereld: van McPeace naar McWar

Ook in ons land, zijn er vele McDonald’s restaurants. In een interessante column in de Washington Post schrijft Ann Applebaum over het McPeace-fenomeen. De grote bazen van het mondiale hamburgerconcern openen pas filialen in nieuwe landen als zo’n land stabiel en geïntegreerd is in de wereldeconomie. In een ‘failed state’ vol chaos en geweld zijn er te veel risico’s.

Welnu, dat zat wel goed na de Koude Oorlog. In de naīeve jaren negentig zegevierde het democratisch kapitalisme en schreef Francis Fukuyama al snel zijn ‘End of History’ bestseller. Wij zouden allemaal ‘hamburgers’ worden. Het internet en de vrijhandel vervlechten zo’n beetje alle landen van de wereld, afgezien van een paar bizarre,’ouderwetse’ plekken op aarde zoals Cuba en Noord-Korea. Maar zelfs Cuba kreeg al de eerste golven van (toeristisch) massa kapitalisme over zich heen.

Het waren fijne, optimistische jaren. Overal ‘heerste’ McDonald’s. In die ‘McWorld’ werden ook in Rusland de eerste filialen geopend. Inmiddels zijn er al meer dan 400. In Oekraine 70.

Het tijdperk van het nieuwe, gebroken geweertje brak aan. Nooit meer een (grote) oorlog, zo luidde het parool. De wereld als een global village. Iedereen is met iedereen verbonden. Maar de eerste onheilsprofeten dienden zich aan. Samuel Huntington schreef over culturele en religieuze scheidslijnen op onze aardkost. Hardnekkige, ‘oude’ sentimenten lagen er aan ten grondslag.

De wereld, onze wereld, is veel diverser en chaotischer dan we dachten. Op veel plaatsen zien we ontwrichting. Libië, Syrie en Irak zijn slechts een paar brandhaarden waar de felle schijnwerpers van de ‘global media’ op gericht zijn. Je komt ogen te kort. Zuid-Soedan en de Centraal Afrikaanse Republiek zijn ook landen waar miljoenen mensen te maken hebben met mensenrechten schendingen. Dat is een keurig woord voor executies, massaverkrachtingen en plunderingen op enorme schaal.. Zuid-Soedan notabene: het laatste, ‘nieuwe’ land waar zoveel internationale hoop op was gevestigd. Met o.a. oliegelden zou het een modelland moeten worden. Ook de twee ‘hamburgerlanden’ Rusland en Oekraine hebben inmiddels een gewapend conflict.

De moraal van het verhaal? Wij Nederlanders moeten onze Efteling mentaliteit aanpassen. In dat Brabants pretpark heerst de wereldvrede. Daar gaat het over sprookjes en elfjes. Bijna echt. In ons kleine landje kunnen wij vaak zo heerlijk wegkijken van een wereld die aantoonbaar onveiliger is geworden. Vanaf onze terrasstoelen en campingzitjes beschouwen wij de wereld. Alsof wij op een klein, ander planeetje zitten. Neem nog een biertje, en natuurlijk ook nog een hamburger. Geld aan defensie besteden? Wat zegt u? Je zou je bijna verslikken.

Ik vind het een schande dat ook Nederland veel minder dan de afgesproken 2 procent van haar nationaal inkomen aan defensie besteedt. Wij zweven op een vliegend tapijtje. Weg met het gebroken geweertje maar ook weg met onze provinciaalse mentaliteit. In Nederland, in de wereld, moeten wij geen geblinddoekte uilskuikens zijn. Wij moeten pal staan voor onze veiligheid. Maar dat is het niet alleen. Mensen zijn geen machines van gewapend staal. Waar het in de kern om gaat, is dat gematigde mensen overal op aarde opstaan en met elkaar contact hebben. Niet naïef maar wel met respect. Debatteren, reizen, communiceren. Onze jongeren geven als facebookers en wereldreizigers het goede voorbeeld. Van de zeven miljard mensen op aarde verlangen er veel meer dan zes miljard naar vrede en stabiliteit. Dus alle hamburgers op aarde verenigt u! Minder snel dan door velen verwacht maar stapje voor stapje zullen wij uiteindelijk wel degelijk ‘verhamburgeren’. Gladjes zal het proces niet zijn. Maar een echt alternatief is er niet en dat besef zal geleidelijk door sijpelen. Toveren kan niemand. Dat kan alleen in de Efteling. Dus met realisme niet zozeer streven maar werken aan een betere wereld.

Posted in Laatste nieuws.