Nederlandse ‘leerling campagnevoerders’ en de lessen van Obama en Trump

Onze politieke partijen beschikken slechts over een fractie van het geld dat Amerikaanse campagnevoerders kunnen besteden. Toch valt er beslist veel te leren van andere Amerikaanse campagne-aspecten, zeker ook van de presidentiele campagnes. In toenemende mate speelt in onze Tweede Kamer verkiezingsstrijd de vraag op of de lijsttrekker zich zelf als geschikte minister-president beschouwt. Zelfs de 30-jarige Jesse Klaver krijgt deze vraag voorgeschoteld.
Onze politieke leiders zouden zich er van bewust moeten zijn dat verreweg de meeste winnende presidenten in de Verenigde Staten een scherp contrast schetsen met hun voorganger en steevast een stralende, optimistische toekomstvisie bieden. Denk aan de verkiezing van Kennedy, Carter en Reagan, en recentelijk die van Obama en Trump. Zij speelden vakkundig in op heersende onvrede gevoelens en predikten verandering. In die zin zijn meer radicale kandidaten als Wilders en Klaver in het voordeel.
Klaver heeft met zijn ‘Amerikaanse’ campagne begrepen dat Obama, Sanders en Trump een massabeweging aanvoerden. Een soortgelijke ‘movement’ bouwt Klaver verder uit met meet-ups via de sociale media die in Amerikaanse campagnes inmiddels een dominante rol spelen. Trump heeft meer dan 20 miljoen volgers. Het leger van Groen Links ‘aptivisten’ heeft ook een grote sociale media slagkracht. Een novum in de Nederlandse politiek! Klaver gedraagt zich met opgestroopte hemdsmouwen als een mini-Obama, Wilders als een kloon van de boze Trump.
Wat vooral Wilders goed begrijpt, en vele andere ‘Randstad’ politici niet, is dat er ook in Nederland een tegenstelling is tussen stad en platteland. De sociaal-economische scheidslijnen zijn in Nederland minder scherp maar probeer in Drenthe of Limburg maar eens vlot een gewone baan te vinden. Vooral in psychologische zin is er een welhaast letterlijke waterscheiding. Buiten de rivieren begrijpen velen niet waarom de Randstad zo dominant moet zijn in de mediawereld en de landelijke politiek. De overgrote meerderheid van de Nederlanders woont buiten de Randstad. Wilders werpt zich op als de leider van de ‘forgotten’ en vaak ook ontevreden oudere burgers in de provincie.
Een andere Amerikaanse les is dat de inhoud van de politiek in campagnetijd reeds lange tijd is weggevaagd door karakterimpressies van kandidaten. Het gaat in een beeldscherm maatschappij veel meer om ‘personality’. Recente presidenten als Clinton, Bush, Obama en Trump zijn sterke persoonlijkheden die kunnen spreken in gewone mensentaal. Ik heb het niet wetenschappelijk onderzocht maar ik schat dat nog niet eens 10 procent van de Nederlandse burgers het programma van hun geliefde partij leest. Peilingen geven aan dat een record aantal Nederlanders zwevend kiezer is. Meer nog dan Amerikaanse kiezers. Vele Nederlanders zijn dus los geslagen van de vaste ideologische ankers van weleer. Her A-viertje wat Wilders als programma presenteert speelt handig in op deze trend.
Vanuit Amerikaans campagne perspectief zijn er heus wel lichtpuntjes. Zo is Pechtold beslist een top-debater en Rutte een optimistische, goedlachse doener met weinig meel in de mond. Maar doorgaans is het campagnetreurnis troef. Lodewijk Asscher is een kundig politicus maar geen campagnevoerder. Onze voorzitter van de Tweede Kamer, Khadija Arib, noemde hem in het televisie-programma Pauw & Jinek afgelopen dinsdagavond beschaafd en vriendelijk. Een man ook van de inhoud. Daar zouden de campagnes over moeten gaan, zei ze.
Ik deel diezelfde nostalgische ‘wishful thinking’. Maar helaas, moderne campagnes win je er niet mee. De belangen die op het spel staan zijn zo groot dat een keihard politiek gevecht noodzaak is. Wel of niet meer geld naar de ouderenzorg, verhoging van het defensiebudget en ga zo maar door. Dus aanvallen, vechten voor iedere stem en de kiezers op alle mogelijke manieren inpalmen. In essentie gaat het er in campagnetijd om de boodschap te verkopen en niet te implementeren. De meeste Nederlandse campagnevoerders zijn brave amateurs.

Posted in Laatste nieuws.